Góry Bialskie
29.07.2020 r.
Szczyt: RUDAWIEC
Pasmo: Góry Bialskie
Łańcuch: Sudety Wschodnie
Wysokość: 1106m n.p.m.
Trasa: Bielice (rozdroże na Kowadło) - Iwinka 1079m - Rudawiec 1106m - Iwinka 1079m - Bielice (leśniczówka)
Dystans: 9,6km
Wznios: 356m
Czas: 4h0min
Data zdobycia: 29.07.2020 r.
Po zdobyciu Kowadła schodzimy do rozdroża w Bielicach. Jesteśmy ponownie przy drzewie z wymalowanymi szlakami w kolorach niebieskim, zielonym i żółtym oraz drewnianym szlakowskazie na Kowadło i Orłowiec. Przy tablicach widnieje wymalowany czerwonym sprejem napis Rudawiec ze strzałką, który jest naszym drogowskazem.
Tym razem idziemy na wprost szeroką, szutrową, leśną drogą. Przechodzimy nad korytem rzeki Biała Lądecka i po 1,5km dochodzimy do szlakowskazów na Nowej Bieli 778m n.p.m., gdzie wybieramy zielony szlak do Puszczy Śnieżnej Białki (1h). Po niecałych 2km dochodzimy do parkingu dla narciarzy biegowych (czynnego w miesiącach XII – III) przy dwóch zbiornikach retencyjnych. Sztuczne jeziorka zaopatrywane przez potok Bielawka służą do spowalniania odpływu wód opadowych z terenów górskich, ochrony przeciwpowodziowej i zapobieganiu suszy w leśnych zlewniach.
Dochodzi tu Czarnobielski Dukt, a po drugiej stronie rzeki znajduje się miejsce biwakowe. W tym miejscu dolina jest szeroka i malownicza. Rzeka płynie leniwie, a dwa płytkie jeziorka wyglądają jak górskie stawy. Mijamy starą, kamienną ziemiankę i dochodzimy do krzyża i tablicy o historii wioski.
Kolonia Nowa Biela (niem. Neu-Bielendorf) powstała prawdopodobnie w XVI wieku w górskiej dolinie wiodącej na szczyty Pasiecznej i Smereka. W 1693 roku urodził się tu Michael Klahr, wybitny rzeźbiarz, twórca m.in. kamiennego pomnika Trójcy Świętej, który stoi na lądeckim rynku. W drugiej połowie XX wieku stała tu drewniana kaplica pod wezwaniem św. Anny z niewielką modrzewiową dzwonnicą. Do końca II wojny światowej kolonia była niewielką osadą z dwustronną zabudową. Po 1945 ludność niemiecka została wysiedlona, a surowe warunki gospodarowania nie sprzyjały ponownemu zasiedleniu. Do końca lat 80. XX wieku funkcjonował jedynie budynek dawnego posterunku celnego, w którym mieściła się strażnica WOP, a następnie ośrodek wypoczynkowy. Ostatecznie zabudowa wsi wraz z drewnianą kaplicą zostały rozebrane, a śladem po ich bytności są resztki kamiennych fundamentów.
Stoimy chwilę w uroczym miejscu, gdzie jeszcze tak niedawno toczyło się codzienne, proste życie, a mieszkańcy żyli w symbiozie z naturą, otoczeni górami, lasem i rzeką. Miejsce wydaje nam się jeszcze bardziej malownicze przy zbiegu dwóch niewielkich strumieni: Morawskiego Potoku i Wiśni. Oba wypływają z lasu, łączą siły, by za chwilę wpaść do o wiele większej Białej Lądeckiej, wzdłuż której jeszcze przez chwilę wędrujemy. Przy Czarnym Potoku, po ok. 1,5km od Bielic za szlakowskazem skręcamy w prawo i wchodzimy na stromszy odcinek leśnej ścieżki. Tablica informuje nas o Śnieżnickim Parku Krajobrazowym i Górach Bialskich, porośniętych cenną Puszczą Jaworową.
Góry Bialskie są najbardziej nietypowym pasmem sudeckim. Niewielkim, ciekawym i nieco kontrowersyjnym naukowo. Leżą pomiędzy Masywem Śnieżnika a Górami Złotymi i przez wielu geografów (zarówno polskich, jak i czeskich) zaliczane są do Gór Złotych, nie stanowiąc odrębnego pasma górskiego. Ze względu na różnice w uznaniu podziału między Górami Złotymi i Bialskimi, również niejednoznaczny jest najwyższy szczyt, za który niekiedy traktowana jest Postawna 1117m n.p.m. lub Brusek 1115m n.p.m., na które nie prowadzą żadne szlaki turystyczne. To właśnie oznakowana ścieżka czyni szczyt Rudawca najwyższym w Górach Bialskich wg KGP. Mimo różnic, jakie dzielą naukowców, pewne jest, że to jeden z najbardziej atrakcyjnych zakątków sudeckich pod względem turystycznym, narciarskim i przyrodniczym. Występuje tu surowy klimat wysokogórski z długą, śnieżną zimą, a przyrodę chronią dwa rezerwaty: Puszcza Śnieżnej Białki i Nowa Morawa. Okolice sprawiają wrażenie wyludnionych, a szlaki turystyczne są mało uczęszczane.
Góry Bialskie porasta Puszcza Jaworowa, która sprawia, że jest to jeden z najdzikszych zakątków całych Sudetów. Drzewostan stanowią tu świerki, buki i klony jawory, liczące nawet 150 lat. W puszczy można spotkać łąki śródleśne o bogatej i różnorodnej roślinności. Do najcenniejszych gatunków należy m.in. omieg górski, wawrzynek wilczełyko, storczyk bzowy, widłak wroniec, podrzeń żebrowiec, granicznik płucnik. Bogaty jest również świat zwierząt. Spotkać można muflona, jelenia, dzika, borsuka, kunę leśną, bociana czarnego czy jastrzębia. Puszcza Jaworowa w XIX wieku należała do księżnej Marianny Orańskiej, która popularyzowała te tereny nazywając je „rajem”. Dzięki niej źródło rzeki Jedlnik, które wypływa ze zbocza góry Iwinka 1076m n.p.m. nosi nazwę „Źródło Raj”.
O g. 15:45 stoimy przy szlakowskazie na Rudawiec (45 minut). Jesteśmy dokładnie w połowie drogi między szczytem a Bielicami i na granicy rezerwatu przyrody „Puszcza Śnieżnej Białki”. Zatrzymujemy się przy tablicy, z której czytamy informacje o tym cennym pierwotnym lesie.
Rezerwat przyrody „Puszcza Śnieżnej Białki” został utworzony w 1963 roku w celu ochrony fragmentu pierwotnego lasu naturalnego o charakterze puszczańskim. Położony jest na wysokości 960-1086m n.p.m. na zboczach Rudawca i Iwinki. Obejmuje część dawnej Puszczy Jaworowej i jest jednym z największych rezerwatów leśnych w Sudetach o powierzchni przeszło 124ha. Na terenie rezerwatu występuje kwaśna buczyna górska, a flora roślin wyższych obejmuje prawie 150 gatunków, z których 7 to gatunki chronione. Rezerwat zamieszkuje m.in. 40 gatunków ptaków, a 3 z nich znajdują się w Czerwonej Księdze zagrożonych wyginięciem zwierząt.
Pół godziny (1,4km) od szlakowskazu przy rezerwacie zdobywamy szczyt Iwinka 1079m n.p.m. (cz. Jivina) i stajemy na polsko-czeskiej granicy. Ostatni odcinek prowadzący granicznym grzbietem pokonujemy w kwadrans, przechodząc jeszcze przez Polská Hora (sedlo) 1073m n.p.m. O g.16:20 stajemy na Rudawcu (cz. Polská hora) 1106m n.p.m. (na tabliczce szczytowej mający 1112m n.p.m wysokości), trzecim co do wysokości szczycie Gór Bialskich (po Postawnej i Brusku), ale pierwszym na który prowadzi szlak turystyczny. Posiada kształtną kopułę i jest zalesiony, nie oferując malowniczej panoramy na okoliczne pasma. Na słupku szczytowym jest pieczątka KGP i wisi długi, zielony kalosz, tzw. woder, którego obecność w tym miejscu wprowadza nas w konsternację. Na wierzchołku siedzimy pół godziny. Łapiemy chwilę na odpoczynek w cichym i bezludnym miejscu. Tabliczka z zielonym szlakiem określa czas dojścia do Bielic na 1h15min.
Wracamy po swoich śladach. Mniej więcej kwadrans drogi za szczytem Iwinka 1079m n.p.m. dochodzimy do „Źródła Raj”. Zatrzymujemy się, by zobaczyć jak wygląda.
„Źródło Raj” to malownicze leśne źródełko, które wypływa na wysokości ok. 1015m n.p.m. na terenie pierwotnej Puszczy Jaworowej. Nazwę nadała księżniczka Marianna, właścicielka dóbr sudeckich. Źródło zasila wody potoku Jedlnik, który wpada do Białej Lądeckiej. Miejsce oznaczone jest małą drewnianą kapliczką z lat 70. XX wieku oraz tabliczką z legendą o pannie, dla której wypicie źródlanej wody wróży po roku zamążpójście. O skuteczności legendy tabliczka już nie informuje. Otoczenie źródła jest całkowicie naturalne i wygląda jak podmokła łąka. Ze względu na lokalizację w granicach rezerwatu przyrody jako element ekosystemu i przyrody nieożywionej jest prawnie chronione.
Na parkingu przy leśniczówce w Bielicach meldujemy się o g.18.
