Wyżyna Vidzeme
22.06.2024 r.
Szczyt: GAIZINKALNS
Państwo: Łotwa
Pasmo: Wyżyna Vidzeme
Wysokość: 312m n.p.m.
Trasa: parking przy Damu Paradize
Dystans: 0km
Wznios: 0m
Czas: 0h0min
Data zdobycia: 22.06.2024 r.
Na Łotwę jedziemy prosto z najwyższego litewskiego wzniesienia Aukštojas. Nawigacja prowadzi nas po mało uczęszczanych drogach. Z samochodu podziwiamy malownicze niziny urozmaicone lasami, jeziorami, polami i łąkami. Znajduję informację, że aż 57% terytorium Łotwy leży poniżej 100m n.p.m., a tylko 2,5% powyżej 200m n.p.m. Wśród tych nielicznych pagórków znalazł się najwyższy łotewski szczyt o nazwie Gaizinkalns.
Dojeżdżamy na parking zlokalizowany nieopodal pensjonatu Damu Paradize. Jest g. 18:30. Przejazd pomiędzy Aukštojas a Gaizinkalns zajął nam ok. 5 godzin.
Przy parkingu stoi tablica informacyjna promująca najpopularniejsze turystyczne atrakcje: miejsca, obiekty turystyczne i wyroby regionu Madona. Tuż obok jest tabliczka z najważniejszymi danymi najwyższego wzgórza Łotwy. Gaizinkalns wznosi się na wysokość 311,94m n.p.m., a jego względna wysokość wynosi 61,6m. Wzgórze ma długość ok. 1km, a szerokość 650m. Nazwa Gaizins pochodzi od słowa Gaišzinis, co znaczy jasnowidz. Góra jest uważana za synoptyka pogody. Jeśli jest okryta mgłą, z dużym prawdopodobieństwem w ciągu 3 dni spadnie deszcz.
Ruszamy szlakiem Gaizinkalns. Ścieżka prowadzi łagodnym zboczem, zarośniętym wysoką trawą i kwitnącymi polnymi kwiatami. Jesteśmy na terenie Parku Przyrody Gaizinkalns, na obszarze Natura 2000. Park obejmuje wzniesienia Wyżyny Vidzeme z najwyższym szczytem Gaizinkalns, jeziora Talejas i Viešürs, a także kilka mniejszych zbiorników wodnych. Teren w 70% porośnięty jest lasami świerkowymi, dębowymi i brzozowymi. Szczyt Gaizinkalns został objęty ochroną w roku 1957. Obecnie park zajmuje obszar o powierzchni 2026 ha. Występują tu chronione gatunki roślin o nazwach niezwykle ciekawych: naradka, żłobik, żywiec, wywłócznik, rzepik, szczwoligorz czy podkolan. Z chronionych porostów rosną wabnica i plamica. Mieszkają tu ssaki (m.in.: wilki, rysie, borsuki, jelenie, wiewiórki, dziki, łosie, wydry i bobry), w tym wiele gatunków nietoperzy (karlików, gacków, nocków i mroczków). A na łąkach i wśród konarów spotkać można chociażby bociany, nurogęsi, cietrzewie, derkacze, kuropatwy i dzięcioły. Bogaty jest wokół świat fauny i flory.
Ścieżka po ok.200m osiąga wierzchołek. Dochodzimy do górnej stacji wyciągu narciarskiego i romantycznej ławeczki stojącej w miejscu, z którego rozpościera się piękny widok na Pojezierze Liwońskie.
Idziemy prosto do drewnianej, niewielkiej wieży, która oznacza najwyższy punkt. Zdobywamy oficjalnie kolejny europejski wierzchołek - Gaizinkalns 312m n.p.m. Wspinamy się na wieżę, wyglądamy przez okienka, fotografujemy się na tle drewnianej konstrukcji. Na jednej ze ścian znajdujemy tablicę informującą o przechodzącym przez szczyt Gaizinkals Południku Struvego.
Strüves Geodëziskä Loka Punkts "Gaissa-kalns" (Południk Struvego) to sieć triangulacyjnych punktów pomiarowych, które służą do dokładnego pomiaru kształtu i rozmiarów Ziemi. Punkty mają początek w miejscowości Fuglenes na Przylądku Północnym, a kończą się w Starej Nekrasiwce koło Izmaiłu nad Morzem Czarnym. Południk ma długość 2821,833km i przebiega obecnie przez 10 państw: Norwegię, Szwecję, Finlandię, Rosję, Estonię, Łotwę, Litwę, Białoruś, Ukrainę i Mołdawię. Składa się z 265 głównych punktów pomiarowych, które tworzą 258 trójkątów triangulacyjnych i 60 punktów dodatkowych. Południk Struvego powstał w latach 1816-1852. Jego twórcami byli Friedrich Georg Struve, rosyjski astronom niemieckiego pochodzenia i rosyjski oficer Carl F. Tenner. W 2005 roku został wpisany na listę UNESCO.
Tuż obok drewnianej wieży stoi maszt z flagą Łotwy oraz pamiątkowy kamień ze słabo czytelnym napisem. W dniu 17 sierpnia 1930 r. szczyt odwiedził prezydent Łotwy Alberts Kviesis (1881-1944).
Parę kroków dalej stoi kolejna ciekawa tablica opisująca historie kilku wież, które na przestrzeni lat były wznoszone na szczycie Gaizinkalns. Pierwsza z nich stanęła prawie 200 lat temu, w czasie gdy wyznaczono Południk Struvego. Druga powstała w latach 30. XX wieku, ale niestety spłonęła w 1944 r. Trzecią, murowaną zaczęto budować w 1981 r. Osiągnęła wysokość 45 metrów, ale ze względu na wadliwy projekt nigdy nie została ukończona. Ostatecznie w 2012 roku została wysadzona. Od 1999 r. na szczycie stoi maszt telekomunikacyjny. Parę lat temu natomiast stanęła drewniana, symboliczna drewniana konstrukcja. Nie posiada schodów, jedynie okienne otwory, którymi można wspiąć się wyżej i dosięgnąć nazwy szczytu.
Na wzgórzu Gaizinkalns spędzamy niecałą godzinę. Wsiadamy do samochodu i jedziemy dalej na północ.