Grzęda Białoruska
22.06.2024 r.
Szczyt: AUKŠTOJAS
Państwo: Litwa
Pasmo: Grzęda Białoruska
Wysokość: 294m n.p.m.
Trasa: parking Aukštojas
Dystans: 0km
Wznios: 0m
Czas: 0h0min
Data zdobycia: 22.06.2024 r.
Jedziemy z Warszawy. Mijamy Suwałki i na przejściu granicznym Budzisko-Kalvarija wjeżdżamy na terytorium Litwy. Dalej droga prowadzi nas przez Marijampolé (Mariampol), Kaunas (Kowno) i Vilnius (Wilno) do przygranicznej strefy z Białorusią. Droga wiedzie przez nizinne tereny urozmaicone lasami, polami uprawnymi, pastwiskami i łąkami. Ruch na drogach jest umiarkowany, jedzie się płynnie i spokojnie.
Ok. g. 13 przejeżdżamy przez Medininkai (Miedniki Królewskie) z ruinami murowanego XV-wiecznego zamku i wjeżdżamy na teren wsi Juozapinė (Józefów). Mijamy głaz oznaczający wierzchołek Juozapinės kalnas (Józefowa Góra) 292m n.p.m., trzeciego co do wysokości szczytu Litwy, który przez wiele lat uchodził za najwyższe litewskie wzniesienie. Obok głazu znajduje się drewniany pomnik Mendoga – Wielkiego Księcia Litwy i jedynego króla Litwy sprawującego władzę w XIII wieku.
Niecały kilometr dalej parkujemy pod lasem Migünai w okolicy szczytu Aukštojas (Wysoka Góra) 294m n.p.m. i wchodzimy na teren rezerwatu geomorfologicznego Józefowej Góry. Mijamy tablicę z najważniejszymi informacjami o okolicy i tłumaczymy z litewskiego historię okolicznych wzniesień.
Rezerwat geomorfologiczny Józefowa Góra powstał w 1992 r. i chroni obszar starego reliefu morenowego o powierzchni 251 ha. Rezerwat jest częścią Wyżyny Miednickiej, która stanowi północno-zachodnią część Garbu Oszmiańskiego. Ostatnie zlodowacenie, które odbyło się 10-15 tysięcy lat temu, zgromadziło w tym miejscu osady morenowe (głazy, żwir, kamienie i piasek), a silne polodowcowe potoki wyrównały brzegi istniejących wówczas jezior, pozostawiając niewielkie wzniesienia. Obecnie najwyższymi wzgórzami Wyżyny Miednickiej (i całej Litwy) są: Aukštojas 294m, Kruopynės kalnas 293m i Juozapinės kalnas 292m.
Aukštojas leży na terenie przeznaczonym do aktywności turystycznej i kulturalnej. Na szczycie znajduje się głaz, znacznik geodezyjny i drewniana wieża widokowa. Jest także drewniana tabliczka upamiętniająca geografa litewskiego i pioniera ruchu turystycznego na Litwie - Rimantasa Krupickasa (1943-2009), który już w 1985 r. twierdził, że Aukštojas jest wyższy od Juozapinės kalnas. Prawidłową wysokość obu wierzchołków, zmierzoną nowoczesnym sprzętem mierniczym GPS, podali dopiero w 2004 r. (czyli 19 lat później) specjaliści geodezji z Wileńskiego Uniwersytetu Technicznego im. Giedymina.
Pomiędzy drewnianą wieżą widokową a głazem narzutowym z nazwą wierzchołka stoi ciekawa granitowa rzeźba autorstwa D. Matulaité pn. „Słoneczny krąg królów bałtyckich”. Symbolizuje ona połączenie góry z historią Litwy i z litewskimi pradawnymi wierzeniami. W centralnym miejscu rzeźby znajduje się korona wsparta przez cztery głowy ogierów, które skierowane są na strony świata. Myślą przewodnią twórczyni jest zjednoczenie ludów bałtyckich, a miejsce okazją do wspólnej integracji.
Nazwa najwyższego litewskiego szczytu pochodzi z mitologii bałtyckiej. Aukštejas - najwyższe bóstwo niebiańskie i stworzyciel świata pojawiał się w źródłach pisanych już od XIV wieku. Jako gołąb przemierzał świat i dzielił go na części, a po stworzeniu człowieka oddalił się od spraw ludzkich, stając się bogiem biernym (deus otiosus), nie zajmującym się sprawami doczesnymi.
Wchodzimy na drewnianą platformę na szczycie wzniesienia. Podziwiamy z niej równinną okolicę w kolorze soczystej zieleni. Rozległe pola, łąki i pastwiska nadają miejscu nieopisany spokój. Spowalniają czas, wręcz zatrzymują go w miejscu. Trawy pełne są polnych kwiatów, z których najwięcej jest chyba koniczyny, niegdyś zwanej dzięcieliną. Przywołuje to w nas wspomnienie utworu Adama Mickiewicza „Pan Tadeusz”:
„ Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie (...)
Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,
Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;
Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,
Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;
Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,
Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,
A wszystko przepasane jakby wstęgą, miedzą
Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą (...)”
Siedzimy chwilę w tej literackiej zadumie na „Słonecznym kręgu królów bałtyckich”. Robimy zdjęcia przy geodezyjnym znaczniku i głazie z nazwą szczytu. W tle słychać śpiew ptaków i szczekanie psa, który mieszka w Juozapinė.
